|
گیاه خواری ...!
ایران صدا : رژیم غذایی گیاهی یا گیاه خواری یکی از آن دست مواردی است که در مورد آن نظرات مختلفی وجود دارد و عده ای آن را به شدت تایید می کنند و عده ای هم با آن موافق نیستند . اما براستی گیاه خواری خوب است یا بد ؟ مفید است یا مضر ؟ / گروه دانش و فناوری
از دیدگاه علم تغذیه ، ماده غذائی ترکیبی است که از نظر کیفی و کمی احتیاجات انسان را به منظور نگهداری و رشد سلول ها ، تنظیم و فرآیندهای زیست شیمیائی و تأمین انرژی برآورده سازد .
داشتن بدنی سالم و نیرومند از ابتدای خلقت بشر مورد توجه انسان بوده و برای رسیدن به این هدف کوشش بسیار کرده است. انسان به دلایل مختلف جسمی می تواند هم گوشت خوار و هم گیاه خوار باشد. افراد گیاه خوار عمر بیشتری را نسبت به افرادی دارند که از غذاهای گوشتی استفاده می کنند.
موادغذائی مورد نیاز بدن انسان در شش دسته عمده جای دارند :
1- پروتئین ها
2- کربوهیدرات ها
3- چربی ها
4- مواد معدنی
5- ویتامین ها
6- آب
اگر یکی از مواد مغذی اصلی برای مدت زمانی از رژیم غذائی حذف گردد انسان دچار بیماری های گوناگون خواهد شد.
1- پروتئین ها: ماده اصلی هر کدام از سلول های بدن ، اعم از استخوان ، عضله، خون و آنزیم را پروتئین ها تشکیل می دهند ، بنابراین یک تغذیه سالم باید پروتئین های لازم برای نگهداری، رشد و ترمیم یاختهها و بسیاری از مکانیسم های دیگر زیست شیمیائی را فراهم آورد.
اگر رژیم غذائی گیاهی با شیر و پنیر و سایر انواع لبنیات توأم گردد مطمئناً از نظر میزان پروتئین کوچک ترین کمبودی وجود نخواهد داشت. در موارد متعددی مقدار پروتئین موجود در مواد غذائی گیاهی و لبنیات به مراتب بیشتر از پروتئین گوشت و تخم مرغ است . گیاه خواران می توانند روزانه با خوردن ترکیب مناسبی از مقولات ، حبوبات ، پنیر بدون چربی، برنج با لوبیا یا عدس ، از پروتئین کافی بهره مند شوند. ما می توانیم از جایگزین های گوشت یعنی ترکیبات پروتئین تهیه شده از سویا که ظاهری شبیه به گوشت چرخ کرده دارد ، استفاده کنیم.
اگر با مصرف حبوبات دچار سنگینی معده یا نفخ می شوید بهتر است از جوانه حبوبات استفاده کنید. مقدار ویتامین و املاح غلات و حبوبات با زدن جوانه چند برابر میشود و استفاده از آنها سبب تأمین سلامتی بدن انسان و تقویت عمومی آن می گردد. از این جهت نقش بسیار مؤثری در حفظ سلامت انسان دارند. در بین حبوبات و غلاتی هم چون گندم، ماش ، عدس و... استفاده از جوانه گندم مفیدتر و رایج تر است.
افرادیکه از گوشت استفاده نمی کنند ، چربی های اشباع شده را از بدن خود دور نگه می دارند و در نتیجه کمتر به بیماری های قلبی دچار می شوند . با مصرف سبزی و میوههای تازه که در اثر حرارت خواص خود را از دست نداده اند، می توانیم تا حدود زیادی از ایجاد و پیشرفت سرطان، افزایش فشار خون و کلسترول ، پوسیدگی دندان ها ، تشکیل سنگ های ادراری و... جلوگیری کنیم.
2- کربوهیدرات ها : انرژی مورد نیاز بدن را برای گرم نگهداشتن و انجام حرکات و فعالیتهای گوناگون تأمین می کنند. منابع عمده تأمین کربوهیدرات ها عبارتند از : غلات، شکر، سبزیجات، میوهها، شیر و لبنیات . این مواد مغذی علاوه بر تأمین کربوهیدرات ها، منابع عمده تأمین مواد معدنی و ویتامین ها نیز می باشند ولی کربوهیدراتهای تصفیه شده نظیر شکر سفید ، برنج پوست گرفته و نشاسته ذرت کربوهیدرات های تقریباً خالص می باشند و فقط ایجاد انرژی می نمایند. یک رژیم غذائی فاقد گوشت و تخممرغ از نظر تأمین کربوهیدرات ها ـ که در سلامت انسان و تغذیه صحیح نقش عمده ای را دارند ، نیزیک رژیم غذائی کامل محسوب می گردد و کاستی ایجاد نمی کند .
3- چربیها: منبع عمده انرژی غذائی هستند . منابع عمده تأمین چربی و روغن عبارتند از : روغن های مایع یا جامد گیاهی ، روغن زیتون ، کره، مارگارین ، گردو و انواع بادامها، خامه، پنیر و شکلات . البته تخم مرغ و چربی های گوشت نیز جزء منابع چربی محسوب می گردند.
غذا خوردن گرچه ظاهراً به منظور رفع یک احتیاج و نیاز جسمانی است ولی صحیح خوردن، به موقع خوردن و به اندازه کافی خوردن یک هنر است. خوردن زیاد مواد پرچربی ، روغن ، گوشت و فرآورده های قندی سبب فرسودگی اندامها ، پیری زودرس ، بیماری های قلبی و عروقی می شود .
در تغذیه صحیح دو جنبه حتماً باید مراعات شود :
الف. دریافت مواد غذائی به مقدار متناسب با نیاز بدن، نه کم خوردن، و نه زیاد خوردن.
ب. مصرف کردن مواد غذائی به صورت پاکیزه ، سالم و به دور از فساد و آلودگی.
غلات، سبزیجات، میوه و دانههای خوراکی روند جذب گلوکز در رودهها را کند می کنند و از افزایش سریع آن در خون پس از مصرف غذا جلوگیری می کنند. از سوی دیگر این نوع گیاهان، معده را سریعاً پر کرده و با احساس سیری که به انسان دست می دهد به کمکردن وزن بدن کمک می کنند. این گیاهان هم چنین کلسترول خون را کاهش می دهند.
با رژیم گیاهخواری (رژیم ضدافسردگی) بیآنکه مجبور به تحمل گرسنگی باشیم میتوانیم از وزن خود بکاهیم.
کسانی که در دوران کودکی و نوجوانی دارای تغذیه نامناسب و غالباً دچار چاقی و عوارض زیادهخوری و بدخوری باشند، بعد از پنجاه سالگی دچار بیماری های قلبی می شوند.
4- مواد معدنی : برای ساختار استخوان و دندان ضروری می باشند. این مواد معمولاً به صورت محلولهای آبی در تمام یاختهها و مایعات بدن وجود دارند و در تنظیم اعمال و فرآیندهای حیاتی بدن نقش مهمی را ایفا می کنند. موادمعدنی که در مقادیر زیاد مورد نیاز بدن می باشند، عبارتند از: کلسیم، کلر، منیزیم ، پتاسیم، سدیم، فسفر و گوگرد. منابع عمده تأمین مواد معدنی مورد نیاز بدن عبارتند از: شیر، غلات، سبزیجات، میوهها، گردو و انواع بادام. در گوشت و تخم مرغ نیز موادمعدنی مورد نیاز بدن وجود دارند. ولی مهم ترین منبع تأمین کننده این مواد شیر است.
نوتراسوتیک یا غذا دارو علمی است که به درمان بیماری ها یا پیشگیری از آنها با استفاده از غذاها و افزودنی های خوراکی می پردازد. اگر خوب دقت کنیم پی می بریم که در کشور خودمان و در فرهنگ ریشهدار و غنی آن هم از گذشتههای دور و نزدیک اصول اولیه توتراسوتیک یا غذا دارو رعایت شده است و هنوز هم مورد استفاده مردم قرار می گیرد. برای مثال اجداد ما بعضی از غذاها را بدون آنکه از ترکیبات شیمیائی پیچیده و کیفیت های علمی آنها واقف باشند ، به طور سنتی و از روی تجربه در فهرست غذاهای ایرانی منظور کرده اند . وضعیت زمانی و مکانی ایجاب می کند آن غذاها جزء برنامه غذائی مردم قرار گیرد . مثلاً کشک، دوغ و ماست که از مشتقات شیر هستند ، ضد عفونی کننده دستگاه گوارش می باشند که در برنامه غذائی مردم خصوصاً فصل تابستان زیاد مصرف می شوند.
5- ویتامین ها : برای عملکرد سالم و حداکثر کارآئی بدن و جذب سایر موادغذائی ، مقادیر جزئی از آنها ضروری است. تمام ویتامین های مورد نیاز بدن به اندازه کافی در یک رژیم غذائی گیاهی شامل غلات، حبوبات، سبزیجات ، میوهها ، شیر و سایر لبنیات موجود می باشند.
اگر چه پدیده پیری قابل پیشگیری نیست اما با مصرف بعضی از مواد غذائی می توان تأثیر عوامل مختلفی را که در بروز پیری مؤثر هستند، کاهش داد. چین و چروک های صورت که تصور می شود در اثر بالا رفتن سن اشخاص ایجاد می شود ، در حقیقت به خاطر نور خورشید و سرما و گرما بهوجود می آید و موادی نظیر بتاکاروتین که در هویج ، گوجه فرنگی و گریپ فروت یافت می شود ، سلول های پوست را ترمیم می کنند. فیتوتراپی جدید مبتنی بر استفاده از گیاهان و مواد طبیعی است که با شناخت علمی مواد و ترکیبات مؤثر گیاهان در هم آمیخته است. در این علم با توجه به خواص گیاهان و فرمولهای داروئی، داروهای گیاهی تهیه می شود.
از طرف دیگر، مواد مغذی تکمیلی که بدن به آنها بسیار نیاز دارد و کمبود آنها در درازمدت موجب انواع بیماری ها می شود مانند مواد معدنی همراه غذائی روزانه به بدن نمی رسند و لازم است به صورت تکمیلی یا اضافی مصرف شوند.
اگر شما هم جزء آن دسته از کسانی هستید که خوردن پنج نوبت میوه در روز را رعایت نمی کنید یا سبزی های خام را کم مصرف میکنید لازم است از عصاره دانه انگور بهعنوان مکمل غذائی طبیعی استفاده کنید زیرا اسیدهای چرب امگا 3ـ جزء چربیها و روغنهائی هستند که برای بدن ضروری می باشند و از ابتلاء فرد به بیماریهای قلبی ـ عروقی جلوگیری می کنند. همچنین سیر فعالیت سلول های ایمنی را افزایش داده و به این ترتیب سیستم دفاعی بدن را تقویت می کند و علاوه بر آن خاصیت ضد باکتری دارد .
6- آب : یک قسمت عمده از سلولهای بدن را آب تشکیل می دهد و در هضم و جذب غذا ، انتقال مواد غذائی به سلولها، دفع مواد زائد بدن و تنظیم دمای بدن نقش عمده ای را به عهده دارد . آب بدن علاوه بر آنکه از طریق نوشیدن آب آشامیدنی و نوشیدنی های گوناگون تأمین می شود، از طریق غذاهای پخته و خام نیز تأمین می گردد. روزانه باید هشت لیوان آب ، آب میوه و شیر مصرف کنیم . نوشیدنی های دارای کافئین و الکل باعث از دست رفتن آب بدن می شوند . علائم کم آبی بدن ، سردرد ، کوفتگی ، خشکی پوست ، تغییر فشار و گردش خون و کارکرد کلیه می باشد.
در بسیاری از کشورها هر ساله تدریجاً از تعداد گوشتخواران کاسته شده و بر تعداد گیاه خواران افزوده می گردد . اکثریت مردم جهان قادرند بیش از صد سال عمر کنند. یک رژیم غذائی شامل انواع غلات، حبوبات، دانهها، میوه ها، سبزیها و شیر و لبنیات از نظر علم تغذیه، یک برنامه غذائی کامل و بی نقص است .
کسانی که دچار گرفتگی عروق هستند می توانند با روی آوردن به گیاه خواری و انجام حرکات یوگا از پیشرفت بیماری جلوگیری کرده ، به بهبود آن و افزایش طول عمر خود کمک کنند...
گفتگو با دکتر کیمیاگر ، متخصص تغذیه را بشنوید... |
